The national Interes: Trump tejkaloi Rusinë dhe Kinën në Ballkan

0
15

Marrëveshja e ndërmjetësuar nga Uashingtoni midis Serbisë dhe Kosovës për normalizimin e marrëdhënieve ekonomike mund të ketë synuar rritjen e mbështetjes për Presidentin aktual të SHBA Donald Trump në zgjedhjet e ardhshme, por kjo arritje në vetvete është një hap në drejtimin e duhur, i cili lejojë të përmbajë ndikimin e Kinës dhe Rusisë në Evropë, shkruajnë Ivana Stradner dhe Allison Schëartz, bashkëpunëtorë kërkimesh në Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve , në një publikim të 14 Shtatorit në The National Interest.

Presidenti Donald Trump arriti edhe një fitore tjetër diplomatike duke njoftuar se Kosova dhe Serbia do të shkonin për të normalizuar marrëdhëniet ekonomike. Si pjesë e marrëveshjes, Prishtina do të njohë Izraelin dhe Beogradi do të zhvendosë ambasadën e saj në Jeruzalem. Ngjashëm me marrëveshjen historike midis Izraelit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe në Gusht, marrëveshja midis Kosovës dhe Serbisë është vetëm një mjet tjetër për Trump për të përparuar axhendën e tij të politikës së jashtme dhe për të forcuar bazën e tij të fushatës përpara zgjedhjeve të Nëntorit. Votuesi mesatar amerikan vështirë se është i interesuar për mosmarrëveshjet midis Kosovës dhe Serbisë. Sidoqoftë, një gjë është e sigurt: pas më shumë se një dekade të ndërmjetësimit të pasuksesshëm në BE, administrata Trump ka ndihmuar Beogradin dhe Prishtinën të kapërcejnë mosmarrëveshjet e tyre, duke filluar jo vetëm për të avancuar interesat e tyre ekonomikë, por edhe procesin e kthimit drejt Perëndimit.

Ideja e vendosjes së lidhjeve ekonomike midis Serbisë dhe Kosovës nuk është aspak e re: të dy vendet kanë ndërmarrë hapa për të normalizuar marrëdhëniet në këtë fushë që nga viti 2017. Këtë herë, si Serbia ashtu edhe Kosova ranë dakord të bashkohen në zonën mini-Shengen, të hapin pikën e përbashkët kufitare Merdare, të sigurojnë lirinë e fesë, të gjejnë dhe identifikojnë eshtrat e personave të zhdukur si rezultat i konfliktit në Kosovë dhe të punojnë për dekriminalizimin e homoseksualitetit.

Sidoqoftë, më e rëndësishmja në marrëveshje është përpjekja e Trump për të distancuar Ballkanin nga Kina dhe Rusia, të cilat kanë mbushur një vakum pushteti që është anashkaluar nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian për dy dekada.

“Strategjia e neutralitetit” të Serbisë, balancimi midis Rusisë dhe Kinës, është e papranueshme për Shtetet e Bashkuara. Prandaj kjo marrëveshje është një provë tërheqëse për Presidentin Aleksandar Vuçiq, i cili do të tregojë saktësisht se si ai dëshiron të udhëheqë Serbinë. Vendi ka një mundësi unike për t’u kthyer në “rrugën e tij të demokratizimit dhe liberalizimit”. Marrëveshja detyron Beogradin dhe Prishtinën të heqin rrjetin kinez 5G. Duke pasur parasysh ambicien e Kinës për të krijuar rrjete 5G përmes Huaëei, largimi nga 5G mund të rrezikojë marrëdhëniet e Serbisë me Kinën. Marrëveshja gjithashtu kërkon diversifikimin e furnizimeve të energjisë. Duke pasur parasysh lidhjet e ngushta të Serbisë me Moskën, një veprim i tillë mund të rrezikojë marrëdhëniet midis Beogradit dhe Moskës. Të dy rrugët e zhvillimit kontribuojnë në arritjen e qëllimeve të politikës së jashtme të administratës Trump.

Fitorja më e madhe e Trump, pasi kishte përfunduar këtë marrëveshje, pengoi në politikën e tij në Lindjen e Mesme, të cilës i kushtohet një vëmendje e veqantë në dokument.

Kështu, në përputhje me të, të dy palët njohën “Hezbollahun” libanez si një organizatë terroriste. Kosova dhe Serbia, kanë rënë dakord për një përkufizim të tillë, gjithashtu do të bëjnë fushatë për presion maksimal nga administrata Trump mbi Iranin. Pasi Këshilli i Sigurimit i KB refuzoi propozimin e SHBA për të zgjatur embargon e armëve në Teheran, mbështetja për këtë strategji në arenën globale nuk duket më aq e padiskutueshme. Për më tepër, marrëveshja Serbi-Kosovë bie ndesh me marrëdhëniet e forta bilaterale të vendosura midis Beogradit dhe Teheranit. Në këtë drejtim, në qershor, Presidenti i Republikës Islamike Hassan Rouhani e nxiti Vuçiç të zgjerojë lidhjet ekonomike midis dy vendeve, duke theksuar rëndësinë e parandalimit të fushatës së presionit maksimal të SHBA-së nga minimi i marrëdhënieve të tyre ekonomike.

Në të njëjtën kohë, me këtë do të goditet marrëdhëniet serbo-palestineze. Reagimi i ashpër i zyrtarit palestinez Saeb Erakat ndaj marrëveshjes nënvizon se si Palestinezi do të trajtojë çdo vend që në fund të fundit bie viktimë e ambicjeve elektorale të Trump.

Shtetet e Bashkuara zhvendosën ambasadën e tyre në Izrael nga Tel Aviv në Jeruzalem në 2018, pasi njohën qytetin antik si kryeqytetin e shtetit hebre në dhjetor 2017. Vendimi historik i Trump u prit me një dënim të ashpër në një seancë të rezolutës  emergjente të KB duke publikuar njohjen e paligjshme dhe të pavlefsdhëm nga Trump të Jeruzalemit si kryeqytet të Izraelit. Megjithëse Beogradi ishte një nga 128 vendet që votuan pro rezolutës së KB, Presidenti Vuçiç foli në konferencën AIPAC në Mars për të njoftuar synimin e Serbisë për të hapur një “përfaqësi zyrtare shtetërore” në Jeruzalem. Sipas kësaj marrëveshje, Serbia do të zhvendosë ambasadën e saj deri në korrik 2021.

Gadhsimëria e  Serbisë dhe Kosovës për të zhvilluar marrëdhënie me Izraelin nuk do të mbetet pa u ndëshkuar. Ndërsa të dy vendet kërkojnë anëtarësim në BE, vendimi për të zhvendosur ambasadat e tyre në Jeruzalem do të jetë një goditje e drejtpërdrejtë për Brukselin. Sipas politikës së BE-së, çdo zhvendosje e ambasadës në Jeruzalem shihet si një pengesë për përparimin e procesit të paqes Izraelito-Palestinez, si dhe një arsye e mundshme për ripërtrirjen e dhunës  në rajon. Pavarësisht ankesave të BE-së, marrëveshja i jep Beogradit dhe Prishtinës një mundësi për të treguar masa jo të efektshme për të zgjidhur mosmarrëveshjet midis Kosovës dhe Serbisë. Në të vërtetë është në interes të Amerikës të sigurojë paqen dhe prosperitetin në Gadishullin Ballkanik.

Ndërsa Rusia dhe Kina po destabilizojnë Ballkanin, BE përsëri mbyll një sy  ndaj sigurisë së rajonit. Hezitimi i tyre i mëparshëm për t’i dhënë fund konfliktit në Kosovë përfundoi vetëm kur Shtetet e Bashkuara vendosën të ndërhyjnë. Na pëlqen apo jo, përparimi i sigurisë së administratës Trump në Ballkan është një hap në drejtimin e duhur.

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here